Luật Lao Động
Luật Lao Động

Quy định làm thêm giờ 2026: tối đa bao nhiêu giờ, khi nào được từ chối? Mốc 40 giờ/tháng, 200 giờ/năm và mức phạt mới

Bị yêu cầu ở lại làm thêm nhưng không rõ trần bao nhiêu giờ là hợp pháp? Bài tóm tắt quy định làm thêm giờ theo Bộ luật Lao động 2019, cách đếm giờ, trường hợp không được từ chối và mức phạt công ty từ 10/9/2026.

· 12 phút đọc
Ảnh bìa bài “Quy định làm thêm giờ 2026: tối đa bao nhiêu giờ, khi nào được từ chối? Mốc 40 giờ/tháng, 200 giờ/năm và mức phạt mới”

Tóm tắt nhanh

  • Trần làm thêm giờ: theo ngày thì không quá 50% số giờ làm việc bình thường (ca 8 giờ thì tối đa 4 giờ); theo tuần thì tổng giờ làm bình thường và làm thêm không quá 12 giờ/ngày. Trần chung là 40 giờ/tháng và 200 giờ/năm; một số ngành đặc thù được tới 300 giờ/năm nếu công ty thông báo cho cơ quan lao động.
  • Được từ chối khi nào: ngoài các trường hợp đặc biệt ở Điều 108 (lệnh động viên quốc phòng, an ninh; cứu hộ thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh nguy hiểm), công ty phải có sự đồng ý của bạn về thời gian, địa điểm, công việc làm thêm.
  • Các trần áp dụng đồng thời: làm thêm 45 giờ trong một tháng là vượt quy định, dù cả năm chưa chạm 200 giờ (hướng dẫn của Bộ Nội vụ).
  • Mức phạt từ 10/9/2026 (Nghị định 283/2026/NĐ-CP): ép làm thêm khi chưa đồng ý bị phạt 20–25 triệu đồng với cá nhân, 40–50 triệu đồng với doanh nghiệp; làm thêm vượt giờ bị phạt 5–75 triệu đồng với cá nhân, doanh nghiệp gấp đôi.
  • Làm ngay: ghi lại giờ làm thực tế mỗi ngày, cộng theo tháng và năm, đối chiếu với bảng lương trước khi nói chuyện với sếp hoặc HR.

Bạn vừa nhận tin nhắn "tối nay ở lại làm nốt nhé" và muốn biết quy định làm thêm giờ cho phép công ty yêu cầu đến đâu, bạn có quyền nói không hay không. Bài này tóm tắt giới hạn giờ, các trường hợp được và không được từ chối, cách đếm giờ cho đúng, kèm ví dụ bằng số và mức phạt mới có hiệu lực từ 10/9/2026. Đây là bản tóm tắt để tham khảo, không phải tư vấn pháp lý; tình huống cụ thể của bạn nên hỏi công đoàn hoặc cơ quan lao động.

1. Quy định làm thêm giờ: các giới hạn cần nhớ

Căn cứ chính là Điều 107 Bộ luật Lao động 2019 (số 45/2019/QH14). Giờ làm bình thường theo Điều 105 là không quá 8 giờ/ngày và 48 giờ/tuần. Công ty được chọn tính theo ngày hoặc theo tuần, nhưng phải thông báo cho người lao động; nếu tính theo tuần thì giờ làm bình thường không quá 10 giờ/ngày.

Giới hạnMứcGhi chú
Theo ngày (tính theo ngày)Không quá 50% giờ làm bình thườngCa 8 giờ thì làm thêm tối đa 4 giờ
Theo ngày (tính theo tuần)Giờ bình thường + làm thêm không quá 12 giờ/ngàyĐiều 107
Theo thángKhông quá 40 giờPhải bảo đảm đồng thời với các giới hạn khác
Theo nămKhông quá 200 giờMột số trường hợp đặc biệt tới 300 giờ

Các điều kiện này phải đáp ứng đồng thời, không phải chỉ cần đạt một. Một ngày làm thêm 4 giờ vẫn hợp lệ về ngày, nhưng nếu cả tháng cộng lại quá 40 giờ thì công ty đã vượt.

Ngành nào được tới 300 giờ/năm?

Theo hướng dẫn của Sở Nội vụ TP.HCM dựa trên Bộ luật Lao động 2019 và Nghị định 145/2020/NĐ-CP, mức 300 giờ/năm dành cho các nhóm như sản xuất, gia công xuất khẩu (dệt may, da giày, điện tử, nông sản, thủy sản), cung cấp điện, viễn thông, lọc dầu, cấp nước, và công việc cần lao động chuyên môn kỹ thuật cao mà thị trường không cung ứng đủ. Khi làm thêm vượt 200 giờ/năm, công ty phải thông báo bằng văn bản cho cơ quan chuyên môn về lao động cấp tỉnh. Theo hướng dẫn của Sở Nội vụ TP.HCM, công ty thông báo cho Sở trong 15 ngày kể từ khi bắt đầu làm thêm, theo Mẫu số 02/PLIV của Nghị định 145/2020/NĐ-CP. Nâng trần năm lên 300 giờ không bỏ điều kiện về sự đồng ý của bạn. Nếu công ty nói mình thuộc nhóm này, bạn có thể hỏi đã gửi thông báo chưa.

2. Khi nào được từ chối làm thêm giờ?

Quy tắc chung: công ty chỉ được cho làm thêm khi bạn đồng ý. Nghị định 145/2020/NĐ-CP (Điều 59) nói rõ sự đồng ý này gồm thời gian, địa điểm và công việc làm thêm. Luật không bắt buộc ghi nhận sự đồng ý bằng văn bản, nhưng điều đó không có nghĩa là bạn mặc nhiên đồng ý.

Trường hợp không được từ chối

Điều 108 cho phép công ty yêu cầu làm thêm vào bất kỳ ngày nào, không bị giới hạn giờ theo Điều 107, và người lao động không được từ chối trong hai nhóm:

  • thực hiện lệnh động viên, huy động bảo đảm nhiệm vụ quốc phòng, an ninh;
  • làm các việc để bảo vệ tính mạng con người, tài sản của cơ quan, tổ chức, cá nhân khi phòng ngừa, khắc phục hậu quả thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh nguy hiểm.

Deadline dự án, khách hàng giục hay cuối kỳ báo cáo không nằm trong hai nhóm này.

Nhóm có quy định riêng

Theo Điều 137 Bộ luật Lao động 2019, công ty không được sử dụng lao động nữ làm thêm giờ khi đang mang thai từ tháng thứ 7 (hoặc từ tháng thứ 6 nếu làm ở vùng cao, vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo). Với lao động nữ đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi, công ty chỉ được cho làm thêm nếu chính người đó đồng ý.

Nếu bạn muốn xem cách trao đổi với sếp khi bị giao việc ngoài giờ, có thể đọc thêm bài sếp giao việc ngoài giờ có được từ chối không.

3. Ví dụ bằng số: đếm giờ làm thêm thế nào cho đúng

Ví dụ 1: vượt trần tháng

Bạn làm 8 giờ/ngày, tháng này có 22 ngày công. Sếp nhờ ở lại thêm 2 giờ mỗi ngày: 22 × 2 = 44 giờ. Mỗi ngày chỉ 2 giờ, thấp hơn mức 4 giờ (50% của 8 giờ), nhưng cả tháng vượt trần 40 giờ là 4 giờ. Bộ Nội vụ hướng dẫn rằng làm thêm 45 giờ trong tháng đã vượt quy định, không phụ thuộc việc tổng năm chưa quá 200 giờ. Ví dụ 44 giờ ở đây áp dụng cùng nguyên tắc.

Ví dụ 2: chia 200 giờ trong năm

Nếu chia đều 200 giờ cho 12 tháng, mỗi tháng khoảng 16,7 giờ. Giả sử công ty dùng 3 tháng cao điểm, mỗi tháng đủ 40 giờ: 3 × 40 = 120 giờ. Còn lại 200 − 120 = 80 giờ cho 9 tháng, tức khoảng 8,9 giờ/tháng. Nếu nhiều tháng bạn đã làm 40 giờ, quỹ giờ của cả năm sẽ cạn rất nhanh.

Ví dụ 3: làm theo tuần

Công ty tính giờ theo tuần và xếp bạn 10 giờ/ngày. Vì tổng giờ bình thường cộng giờ làm thêm không quá 12 giờ/ngày, ngày đó bạn chỉ có thể làm thêm tối đa 2 giờ (12 − 10).

Về tiền, giờ làm thêm được trả tối thiểu 150% (ngày thường), 200% (ngày nghỉ hằng tuần) và 300% (ngày lễ, Tết, ngày nghỉ có hưởng lương) so với tiền lương giờ bình thường. Chi tiết cách tính xem bài tiền lương làm thêm giờ tính thế nào.

4. Công ty vi phạm bị phạt bao nhiêu từ 10/9/2026?

Nghị định 283/2026/NĐ-CP (ban hành ngày 15/7/2026) quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, bảo hiểm xã hội và có hiệu lực từ 10/9/2026. Hai điều khoản liên quan đến làm thêm giờ nằm ở Điều 24:

  • Khoản 3 điểm b: huy động người lao động làm thêm giờ mà không được sự đồng ý (trừ trường hợp Điều 108) bị phạt 20–25 triệu đồng với cá nhân.
  • Khoản 4: huy động làm thêm vượt số giờ quy định bị phạt theo số người bị ảnh hưởng, như bảng dưới.

Theo Điều 7 khoản 1, mức phạt với tổ chức bằng 2 lần mức với cá nhân. Doanh nghiệp là tổ chức nên khung áp dụng thực tế là cột bên phải.

Số người lao động bị vi phạmMức phạt cá nhânMức phạt tổ chức (gấp đôi)
1–10 người5–10 triệu10–20 triệu
11–50 người10–20 triệu20–40 triệu
51–100 người20–40 triệu40–80 triệu
101–300 người40–60 triệu80–120 triệu
Từ 301 người60–75 triệu120–150 triệu

Ví dụ: một công ty bắt 80 nhân viên làm thêm vượt giờ thì thuộc nhóm 51–100 người, mức phạt 40–80 triệu đồng. Thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động là 1 năm.

5. Những điều hay hiểu sai

  • "Mình đồng ý rồi thì công ty làm gì cũng được." Không đúng. Sự đồng ý của bạn không nâng trần 40 giờ/tháng hay 200 giờ/năm, vì đồng ý chỉ là một trong các điều kiện phải đáp ứng đồng thời.
  • "Mỗi ngày chỉ 2 giờ nên không sao." Phải cộng cả tháng và cả năm, như ví dụ 1 ở trên.
  • "Làm thêm nhiều hơn thì cứ nhận tiền là xong." Trả đủ tiền không làm cho giờ vượt trần thành hợp lệ. Hai vấn đề này tách riêng: trần giờ và tiền lương.
  • "Cứ nhắn đồng ý trong nhóm chat là mất quyền từ chối." Luật không đòi sự đồng ý phải bằng văn bản, nên hãy cân nhắc trước khi trả lời "ok" cho một yêu cầu kéo dài nhiều tuần. Nếu hợp đồng có điều khoản về làm thêm giờ, đọc kỹ cùng các bài trong mục hợp đồng và nhân sự.
  • "Ngành nào cũng được 300 giờ." Chỉ nhóm ngành, công việc đặc thù, và công ty phải thông báo cho cơ quan quản lý lao động.

Bạn nên làm gì

  1. Ghi lại giờ làm thực tế mỗi ngày: giờ vào, giờ ra, việc được giao, ai yêu cầu. Chụp lại tin nhắn giao việc ngoài giờ.
  2. Cộng theo tháng và năm, rồi so với 40 giờ và 200 giờ. Nếu làm theo tuần, kiểm tra thêm mốc 12 giờ/ngày.
  3. Đối chiếu bảng lương: mỗi giờ làm thêm phải được trả tối thiểu 150%, 200% hoặc 300%. Thiếu tiền thì đọc bài công ty nợ lương phải làm sao.
  4. Hỏi lại cho rõ khi cần: yêu cầu có thuộc Điều 108 không, công ty đã thông báo cơ quan lao động chưa nếu cần vượt 200 giờ.
  5. Nói bằng văn bản khi đã quá trần, ví dụ: "Tháng này em đã làm thêm 40 giờ, đề nghị anh/chị sắp xếp lại để không vượt quy định."
  6. Nếu không được giải quyết, liên hệ công đoàn cơ sở hoặc cơ quan quản lý lao động ở địa phương, cùng bản ghi giờ làm đã lưu. Hãy làm sớm vì thời hiệu xử phạt chỉ 1 năm.

Câu hỏi thường gặp

Làm thêm giờ có cần ký văn bản đồng ý không?

Luật không bắt buộc ghi nhận sự đồng ý bằng văn bản. Tuy vậy công ty vẫn phải có sự đồng ý của bạn về thời gian, địa điểm và công việc làm thêm, trừ các trường hợp đặc biệt ở Điều 108. Nếu có tranh chấp, tin nhắn, email hay bảng chấm công là những thứ bạn nên lưu.

Làm việc 12 giờ một ngày có hợp pháp không?

Có thể, nhưng chỉ khi đáp ứng đủ các điều kiện cùng lúc. Nếu công ty tính giờ theo ngày, ca 8 giờ cộng tối đa 4 giờ làm thêm (50%) là 12 giờ. Nếu tính giờ theo tuần, tổng giờ làm bình thường và làm thêm không quá 12 giờ/ngày. Cả hai cách đều cần sự đồng ý của bạn (trừ trường hợp Điều 108), và làm thêm vẫn không quá 40 giờ/tháng, 200 giờ/năm (hoặc 300 giờ ở ngành đặc thù). Làm 12 giờ mỗi ngày kéo dài sẽ nhanh chóng chạm trần tháng: 4 giờ làm thêm × 10 ngày đã là 40 giờ.

Phụ nữ mang thai hoặc nuôi con nhỏ có phải làm thêm giờ không?

Lao động nữ mang thai từ tháng thứ 7 (hoặc tháng thứ 6 ở vùng cao, vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo) không được công ty sử dụng làm thêm giờ theo Điều 137 Bộ luật Lao động 2019. Người đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi chỉ làm thêm giờ khi chính mình đồng ý.

Công ty cần làm gì nếu muốn cho nhân viên làm thêm quá 200 giờ/năm?

Chỉ các nhóm ngành, công việc đặc thù mới được làm thêm tới 300 giờ/năm, và vẫn cần sự đồng ý của người lao động. Công ty phải thông báo bằng văn bản cho cơ quan chuyên môn về lao động cấp tỉnh. Theo hướng dẫn của Sở Nội vụ TP.HCM, thời hạn là 15 ngày kể từ khi bắt đầu làm thêm, theo Mẫu số 02/PLIV của Nghị định 145/2020/NĐ-CP.

Bài viết liên quan

Xem thêm theo chủ đề

Bài do hệ thống AI của Drama Công Ty tổng hợp từ các nguồn bên dưới và tự kiểm tra số liệu. Thấy sai, bạn bình luận hoặc báo cáo bài để ban biên tập sửa.

Nguồn

Bài của ban biên tập Drama Công Ty, chuyên mục Luật Lao Động. Có chuyện muốn kể? Viết bài ẩn danh.