Senior QA Engineer / BA

Automation đáng tiền khi chạy lặp lại nhiều và ổn định; manual hợp với thứ thay đổi liên tục hoặc cần cảm nhận người dùng.

Nên automation:

• Bộ regression và smoke chạy mỗi build/release.
• Test API, tính toán nghiệp vụ nhiều bộ dữ liệu (data-driven).
• Luồng chính ít thay đổi giao diện.

Nên giữ manual:

• Tính năng mới, UI còn thay đổi theo sprint.
• Exploratory, usability, kiểm tra trực quan.
• Case chỉ chạy một hai lần, hoặc chi phí dựng môi trường quá lớn.

Nên nhắc chi phí bảo trì: script hỏng vì locator thay đổi cũng tốn thời gian. Ưu tiên tầng API/unit trước UI theo mô hình test pyramid.

Hay sai: nói "automation hết cho nhanh". Người phỏng vấn muốn thấy bạn biết tính ROI.

Chuyển sang test theo rủi ro (risk-based testing) và minh bạch với team về phần chưa test.

• Xác định thay đổi trong bản release và vùng code bị ảnh hưởng (hỏi dev, xem danh sách commit/ticket).
• Ưu tiên: luồng tạo ra tiền hoặc dữ liệu quan trọng (thanh toán, đăng nhập, đặt hàng), chỗ hay có bug trong quá khứ, tính năng mới.
• Chạy bộ automation sẵn có, người tập trung vào phần automation chưa phủ.
• Báo cáo rõ: đã test gì, chưa test gì, rủi ro còn lại, đề xuất (release có điều kiện, feature flag, theo dõi sau release).
• Quyết định release là của PO/PM dựa trên thông tin bạn đưa.

Người phỏng vấn muốn nghe: bạn không âm thầm bỏ qua test, cũng không cố chặn release; bạn cung cấp thông tin để team quyết định. Về lâu dài, đề xuất tăng automation cho regression.

Không có framework tốt nhất, chỉ có cái hợp với sản phẩm và team.

• Loại ứng dụng: web, mobile (Appium hoặc framework native), desktop, API.
• Ngôn ngữ của team: nên trùng với dev để họ cùng review và viết test.
• Trình duyệt cần hỗ trợ, có cần nhiều tab/domain, iframe, file upload.
• Tốc độ và độ ổn định: auto-wait, chạy song song, retry, trace khi lỗi.
• Tích hợp CI/CD, báo cáo, chạy trên container.
• Cộng đồng, tài liệu, khả năng tuyển người.

Ví dụ: "Dự án web mới, team dùng TypeScript, em chọn Playwright vì auto-wait giảm test chập chờn, chạy song song sẵn, có trace viewer để debug. Selenium vẫn hợp với dự án Java có sẵn nhiều script."

Hay sai: chọn vì "đang hot" mà không có lý do gắn với dự án.

Điểm khác chính là quy định, bảo mật và độ chính xác của dữ liệu tiền.

• Tuân thủ quy định của cơ quan quản lý và chính sách nội bộ: cần làm việc với bộ phận pháp chế, compliance, rủi ro ngay từ đầu.
• Phân quyền và kiểm soát: nguyên tắc maker-checker, hạn mức, phê duyệt nhiều cấp, audit log đầy đủ.
• Xác thực: OTP, sinh trắc học, quy trình eKYC.
• Nghiệp vụ tính toán: lãi, phí, làm tròn, ngày làm việc, cut-off time; cần ví dụ số cụ thể trong AC.
• Tích hợp nhiều hệ thống: core banking, cổng thanh toán, hệ thống cũ, đối soát.
• UAT nghiêm ngặt, nhiều tầng phê duyệt, tài liệu kỹ hơn.

Người phỏng vấn muốn nghe: bạn biết domain knowledge quan trọng ngang kỹ năng BA. Nếu chưa làm fintech, nói rõ bạn đã tìm hiểu nghiệp vụ nào và cách bạn học domain mới.

Trước hết phân loại: đây là lỗi (làm sai so với tài liệu), hiểu sai giữa hai bên, hay nhu cầu mới phát sinh khi khách thấy sản phẩm thật.

• Lắng nghe cụ thể từng điểm khách không hài lòng, ghi lại, đừng phản ứng phòng thủ.
• Đối chiếu với tài liệu đã duyệt: lỗi thì team sửa; nhu cầu mới thì đi theo quy trình change request.
• Với điểm mơ hồ trong tài liệu, nhận phần trách nhiệm và cùng PM thương lượng hướng xử lý hợp lý.
• Ưu tiên cùng khách: điểm nào chặn go-live, điểm nào để giai đoạn sau.

Rút kinh nghiệm cho lần sau: demo sớm theo từng sprint, dùng prototype có thể bấm thử, để khách thấy sản phẩm trước UAT.

Hay sai: chỉ vào chữ ký trên tài liệu để từ chối mọi thứ. Đúng quy trình nhưng mất quan hệ khách hàng.

Chọn theo mô hình truy cập dữ liệu, không theo xu hướng. SQL mạnh ở quan hệ, ràng buộc và transaction; NoSQL mạnh ở schema linh hoạt, mô hình dữ liệu đặc thù hoặc scale ngang dễ hơn.

• Document (MongoDB): dữ liệu dạng cây, đọc nguyên khối theo một khoá, schema thay đổi thường xuyên.
• Key-value (Redis): cache, session, rate limit, bộ đếm, hàng đợi nhỏ; dữ liệu chủ yếu nằm trong RAM.
• Wide-column, time-series, search engine: ghi khối lượng lớn, log, tìm kiếm full-text.

Trade-off: JOIN và transaction nhiều document hạn chế hoặc đắt hơn, ràng buộc dữ liệu chuyển sang tầng ứng dụng, và phải thiết kế theo query ngay từ đầu.

Người phỏng vấn muốn nghe: nhiều hệ thống dùng kết hợp, vd. PostgreSQL làm nguồn sự thật, Redis làm cache. PostgreSQL với JSONB cũng đủ cho nhiều nhu cầu "schema linh hoạt".

Flaky test làm team mất niềm tin vào automation, nên cần xử lý có hệ thống chứ không chỉ bấm chạy lại.

Nguyên nhân thường gặp:

• Chờ bằng sleep cứng thay vì chờ điều kiện (element hiển thị, API trả về).
• Locator dễ vỡ (XPath dài, phụ thuộc thứ tự); nên dùng data-testid hoặc role.
• Dữ liệu test dùng chung, test phụ thuộc thứ tự chạy.
• Môi trường test không ổn định, dịch vụ bên thứ ba.

Cách làm:

• Theo dõi tỷ lệ fail từng test, cách ly test flaky khỏi pipeline chặn release cho tới khi sửa.
• Mỗi test tự tạo và dọn dữ liệu của mình; mock dịch vụ ngoài khi phù hợp.
• Lưu screenshot, video, trace khi fail để tìm nguyên nhân.

Hay sai: cấu hình retry thật nhiều để che lỗi.

Bắt đầu từ hiểu hiện trạng và rủi ro, rồi cải thiện từng bước thay vì áp nguyên một quy trình nặng.

• Tuần đầu: tìm hiểu sản phẩm, luồng nghiệp vụ chính, lịch sử bug sau release, cách team đang làm việc.
• Nền tảng: thống nhất quy trình bug (template, severity, vòng đời ticket), Definition of Done có bước test, môi trường test tách khỏi production.
• Shift-left: tham gia refinement để làm rõ acceptance criteria trước khi code.
• Phủ test: bộ smoke cho luồng quan trọng, sau đó automation dần (ưu tiên API), đưa vào CI.
• Đo lường: số bug lọt ra production, thời gian xử lý bug, độ phủ regression, để chứng minh hiệu quả.

Người phỏng vấn muốn nghe: bạn biết ưu tiên, làm việc với dev chứ không đứng ngoài "bắt lỗi", và đo được kết quả.

"My current contract requires a 30-day notice period, so I could start about a month after accepting an offer. I'd like to make sure I hand over my work properly to my team. If you need someone sooner, I can discuss with my manager whether an earlier date is possible, but I can't promise that yet."

Mẹo: nói đúng thời gian báo trước theo hợp đồng của bạn, đừng hứa đi làm ngay để lấy điểm. Dùng "notice period", "hand over", "start date". Tránh nói "I can go to work immediately" khi bạn vẫn còn hợp đồng.

Chọn một hai điểm mạnh liên quan tới vị trí, và chứng minh bằng ví dụ thật, không liệt kê tính từ.

Cấu trúc: điểm mạnh, ví dụ ngắn, kết quả, liên hệ với công việc mới.

Câu mẫu: "Điểm mạnh của em là chủ động tìm nguyên nhân gốc. Ở dự án trước, hệ thống thỉnh thoảng bị timeout mà không ai tái hiện được. Em tự đọc log, thêm theo dõi ở các điểm nghi ngờ và tìm ra một truy vấn bị khoá bảng vào giờ cao điểm. Sau khi sửa, lỗi đó không còn xuất hiện. Em nghĩ điều này hữu ích với vị trí bên mình vì hệ thống có lượng truy cập lớn."

Hay sai: "Em chăm chỉ, ham học hỏi, chịu được áp lực" mà không có ví dụ. Ai cũng nói vậy nên không đọng lại gì.