12 Điều Nên Hỏi Trước Khi Chốt Offer (Để Không Hối Hận Sau Tháng Đầu)

Tóm tắt nhanh

• Về tiền: lương gross hay net, đóng BHXH trên mức nào, thưởng tháng 13 có ghi vào hợp đồng không, lương thử việc bao nhiêu phần trăm.
• Về thời gian: thử việc bao lâu, giờ làm, OT tính thế nào, bao nhiêu ngày phép.
• Về công việc và con người: việc cụ thể trong 3 tháng đầu, ai là quản lý trực tiếp, vì sao vị trí này đang tuyển, lộ trình đánh giá và tăng lương.
• Mọi thứ quan trọng nên có trong offer letter hoặc hợp đồng, không chỉ nói miệng.

Nhận được offer là lúc bạn có nhiều quyền đặt câu hỏi nhất: công ty đã chọn bạn, còn bạn chưa ký gì. Qua thời điểm này, nhiều chuyện rất khó thay đổi. Dưới đây là 12 câu nên hỏi, chia theo nhóm, kèm điều Bộ luật Lao động 2019 (BLLĐ) quy định để bạn biết câu trả lời nào là bình thường, câu nào cần cẩn thận.

Nhóm 1: Lương và tiền

1. Con số này là gross hay net?

Gross là lương trước khi trừ bảo hiểm bắt buộc và thuế thu nhập cá nhân; net là số thực nhận. Chênh lệch có thể vài triệu đồng mỗi tháng. Phần người lao động đóng bảo hiểm bắt buộc là 10,5% lương đóng bảo hiểm (8% BHXH, 1,5% BHYT, 1% bảo hiểm thất nghiệp), chưa kể thuế. Hỏi rõ, và nếu công ty nói net thì xin con số gross tương ứng ghi trong hợp đồng. Có thể tự quy đổi bằng công cụ tính lương gross net.

2. Bảo hiểm xã hội đóng trên mức lương nào?

Có công ty ghi lương cơ bản thấp trong hợp đồng để đóng bảo hiểm ít, phần còn lại trả dưới dạng "phụ cấp" hay "thưởng hiệu suất". Lương đóng BHXH thấp thì trợ cấp thai sản, ốm đau, thất nghiệp và lương hưu sau này đều thấp theo. Hỏi thẳng: "BHXH đóng trên mức bao nhiêu?"

3. Lương thử việc bao nhiêu?

Theo Điều 26 BLLĐ 2019, lương thử việc do hai bên thoả thuận nhưng ít nhất bằng 85% mức lương của công việc đó. Hỏi rõ con số để không bất ngờ ở kỳ lương đầu.

4. Thưởng tháng 13, thưởng hiệu suất có ghi vào hợp đồng không?

Theo Điều 104 BLLĐ 2019, thưởng do người sử dụng lao động quyết định dựa trên kết quả kinh doanh và mức độ hoàn thành công việc, tức là không bắt buộc nếu không có thoả thuận. "Thường có tháng 13" khác hẳn "hợp đồng ghi thưởng tối thiểu một tháng lương". Hỏi thêm: thưởng tính theo lương gross hay lương cơ bản, người vào giữa năm được tính thế nào. Muốn biết công ty có thật sự thưởng Tết không, đọc review của người đang làm ở đó trên Drama Công Ty.

Nhóm 2: Thời gian

5. Thử việc bao lâu?

Điều 25 BLLĐ 2019 đặt mức tối đa theo vị trí: không quá 180 ngày với người quản lý doanh nghiệp, 60 ngày với công việc cần trình độ cao đẳng trở lên, 30 ngày với trung cấp, công nhân kỹ thuật, nhân viên nghiệp vụ, và 6 ngày làm việc với công việc khác. Cũng theo điều này, mỗi công việc chỉ được thử việc một lần. Hỏi thêm tiêu chí đánh giá để qua thử việc là gì.

6. Giờ làm thế nào, có làm thứ Bảy không, có remote không?

Giờ bắt đầu, kết thúc, nghỉ trưa, làm thứ Bảy (cả ngày, nửa ngày hay cách tuần), chính sách làm từ xa. Những thứ này ảnh hưởng chất lượng sống nhiều hơn vài trăm nghìn tiền lương.

7. OT có thường xuyên không, tính tiền thế nào?

Theo Điều 98 BLLĐ 2019, làm thêm giờ được trả ít nhất 150% vào ngày thường, 200% vào ngày nghỉ hằng tuần, 300% vào ngày lễ, Tết (chưa kể lương của ngày lễ). Điều 107 giới hạn làm thêm không quá 40 giờ mỗi tháng. Hỏi cả hai: OT có thường xuyên không, và có được trả hay chỉ "tự nguyện". Nếu câu trả lời là "dự án gấp thì cả team cùng ở lại" mà không nói tới tiền, hãy hỏi lại cho rõ.

8. Có bao nhiêu ngày phép năm?

Điều 113 BLLĐ 2019 quy định ít nhất 12 ngày phép năm với công việc trong điều kiện bình thường, và cứ đủ 5 năm làm cho một nơi thì được thêm 1 ngày (Điều 114). Hỏi thêm: phép chưa dùng hết có được chuyển sang năm sau hay quy ra tiền không, có ngày nghỉ riêng của công ty không.

Nhóm 3: Công việc và con người

9. Ba tháng đầu tôi sẽ làm việc gì cụ thể?

Câu trả lời mơ hồ ("tham gia dự án của team") có thể là dấu hiệu vị trí chưa được nghĩ kỹ. Câu trả lời tốt nói được bạn sẽ làm gì, với ai, và thế nào là làm tốt sau 3 tháng.

10. Ai là quản lý trực tiếp? Tôi có được nói chuyện với họ trước không?

Quản lý trực tiếp quyết định phần lớn trải nghiệm đi làm hằng ngày. Nếu chưa gặp họ trong các vòng phỏng vấn, hãy xin một buổi nói chuyện ngắn trước khi ký.

11. Vì sao vị trí này đang tuyển?

Mở rộng đội ngũ là tín hiệu tốt. Thay người vừa nghỉ thì hỏi thêm một cách khéo léo: người trước làm bao lâu, vì sao rời đi. Nếu vị trí này đã thay vài người trong một năm, hãy tìm hiểu kỹ hơn qua review của nhân viên cũ.

12. Đánh giá và tăng lương diễn ra thế nào?

Mấy lần một năm, dựa trên tiêu chí gì, mức tăng thường thấy là bao nhiêu, ai quyết định. Công ty có quy trình rõ ràng thường trả lời được ngay. Đối chiếu mặt bằng lương vị trí của bạn bằng tra cứu lương trước khi đàm phán.

Hỏi thế nào cho khéo?

• Hỏi sau khi đã có offer, không phải ở vòng phỏng vấn đầu. Lúc này câu hỏi về tiền và chế độ là hoàn toàn bình thường.
• Gom thành một email gửi bộ phận tuyển dụng, để câu trả lời có văn bản.
• Xin offer letter bằng văn bản ghi lương gross, lương đóng bảo hiểm, thời gian thử việc, lương thử việc, thưởng (nếu có cam kết) và ngày bắt đầu.
• Không ngại thương lượng nếu có điểm chưa ổn: lương đóng bảo hiểm, thời gian thử việc, ngày bắt đầu đều thường thương lượng được.

Đang cân nhắc chuyển từ outsource sang product? Đọc thêm lộ trình chuyển việc từ outsource sang product.

Câu hỏi thường gặp

Hỏi lương gross hay net có bị đánh giá là thực dụng không?

Không. Sau khi nhận offer, hỏi rõ lương gross, net và mức đóng bảo hiểm là câu hỏi bình thường mà bộ phận tuyển dụng nào cũng gặp. Bạn cần con số chính xác để so sánh các offer và tính thu nhập thực nhận.

Lương thử việc tối thiểu là bao nhiêu?

Theo Điều 26 Bộ luật Lao động 2019, lương thử việc do hai bên thoả thuận nhưng ít nhất bằng 85% mức lương của công việc đó.

Thưởng tháng 13 có bắt buộc không?

Không bắt buộc theo luật. Điều 104 Bộ luật Lao động 2019 để người sử dụng lao động quyết định thưởng dựa trên kết quả kinh doanh và mức độ hoàn thành công việc. Thưởng chỉ thành nghĩa vụ khi được ghi trong hợp đồng, thoả ước lao động tập thể hay quy chế thưởng của công ty.

Thử việc tối đa bao lâu?

Theo Điều 25 Bộ luật Lao động 2019: không quá 180 ngày với người quản lý doanh nghiệp, 60 ngày với công việc cần trình độ cao đẳng trở lên, 30 ngày với trình độ trung cấp, công nhân kỹ thuật, nhân viên nghiệp vụ, và 6 ngày làm việc với các công việc khác.