Solution Architecture Deputy Manager (Data modeling,AI)

Chất lượng dữ liệu cần được kiểm tra tự động ở từng lớp và có người chịu trách nhiệm, không chỉ phát hiện khi dashboard sai.

• Test trong pipeline: not null, unique, giá trị hợp lệ, quan hệ khoá ngoại (dbt tests, Great Expectations).
• Giám sát: độ tươi (dữ liệu có cập nhật đúng giờ), số dòng bất thường, phân phối giá trị thay đổi đột ngột.
• Data contract với team nguồn: schema và ý nghĩa cột, thay đổi phải báo trước.
• Lỗi nghiêm trọng thì dừng pipeline, không đẩy dữ liệu sai xuống báo cáo.
• Lineage để biết lỗi ở nguồn ảnh hưởng tới bảng và dashboard nào.

Người phỏng vấn muốn nghe: ví dụ cụ thể bạn từng phát hiện và xử lý một lỗi dữ liệu.

Chỉ chọn streaming khi nghiệp vụ thật sự cần độ trễ thấp (phát hiện gian lận, cảnh báo, cá nhân hoá tức thời); còn báo cáo theo giờ/ngày thì batch hoặc micro-batch rẻ và dễ vận hành hơn.

Lưu ý khi làm streaming (Kafka, Flink, Spark Structured Streaming):

• Ngữ nghĩa giao nhận: at-least-once phổ biến, cần sink idempotent để tránh trùng.
• Event time và watermark để xử lý sự kiện đến trễ, sai thứ tự.
• Quản lý state và checkpoint để khôi phục khi lỗi.
• Thay đổi schema có kiểm soát (schema registry).
• Giám sát consumer lag.

Người phỏng vấn muốn nghe: cân nhắc chi phí vận hành, không chọn streaming chỉ vì "hiện đại".

Không kết luận chỉ vì con số cao hơn; cần kiểm tra thiết kế thí nghiệm và ý nghĩa thống kê.

• Chỉ số chính và cỡ mẫu phải được định trước; không nhìn kết quả liên tục rồi dừng khi thấy đẹp (peeking).
• Kiểm tra sample ratio mismatch: tỷ lệ chia nhóm thực tế có khớp thiết kế không.
• Xem khoảng tin cậy và p-value, không chỉ chênh lệch trung bình.
• Chạy đủ chu kỳ (ít nhất trọn tuần) để tránh hiệu ứng ngày trong tuần, hiệu ứng mới lạ.
• Kiểm tra chỉ số bảo vệ (guardrail): doanh thu, tỷ lệ huỷ, tốc độ trang.
• Cẩn thận khi cắt quá nhiều phân khúc: dễ có kết quả "có ý nghĩa" do ngẫu nhiên.

Người phỏng vấn muốn nghe: phân biệt ý nghĩa thống kê với ý nghĩa kinh doanh.

Tách lỗi theo từng khâu của pipeline, kiểm tra từ dưới lên.

1. Dữ liệu: tài liệu đã được nạp chưa, trích xuất từ PDF/bảng có bị vỡ không, có phiên bản cũ mâu thuẫn không.
2. Chunking: thông tin cần thiết có bị cắt đôi giữa hai chunk không.
3. Truy xuất: log các chunk lấy về cho câu hỏi đó; đúng chunk có nằm trong top-k không. Thử hybrid search, rerank, viết lại câu hỏi.
4. Sinh: chunk đúng đã có trong prompt mà vẫn sai thì xem prompt, thứ tự đặt ngữ cảnh, quá nhiều ngữ cảnh nhiễu.
5. Thêm ca này vào bộ eval để tránh tái diễn.

Người phỏng vấn muốn nghe: có tracing để xem từng bước, không đoán mò.

Agent cho LLM tự quyết định gọi tool theo nhiều bước, nên lỗi và rủi ro tăng theo số bước; cần giới hạn quyền và kiểm soát chặt.

• Tool rõ ràng: mô tả và schema tham số chặt, kiểm tra đầu vào bằng code trước khi thực thi.
• Quyền tối thiểu: tool chỉ đọc khi có thể; thao tác ghi, xoá, chuyển tiền cần người xác nhận.
• Prompt injection: nội dung lấy từ web, email, tài liệu là dữ liệu không tin cậy; không để nó điều khiển tool nhạy cảm.
• Giới hạn số bước, timeout, ngân sách token; xử lý lỗi tool và cho phép thử lại có kiểm soát.
• Log và tracing toàn bộ chuỗi hành động để audit.
• Đánh giá theo tỷ lệ hoàn thành tác vụ trên bộ kịch bản.

Người phỏng vấn muốn nghe: workflow cố định thường đủ; chỉ dùng agent tự do khi thật cần.

CAP nói rằng khi xảy ra phân mảnh mạng (Partition), hệ phân tán phải chọn giữa Consistency (mọi node trả dữ liệu mới nhất hoặc báo lỗi) và Availability (luôn trả lời, có thể bằng dữ liệu cũ). Khi mạng bình thường, trade-off thực tế là giữa độ trễ và tính nhất quán (mô hình PACELC).

• Strong consistency: cần cho số dư tài khoản, tồn kho, đặt chỗ, nơi đọc dữ liệu cũ gây thiệt hại thật.
• Eventual consistency: chấp nhận được cho lượt thích, bảng tin, số người xem, kết quả tìm kiếm.

Một hệ thống thường kết hợp cả hai theo từng loại dữ liệu. Có những mức ở giữa như read-your-writes: người vừa sửa thì phải thấy thay đổi của mình, người khác thấy chậm vài giây cũng không sao.

Hay sai: nói "chọn 2 trong 3" như thể có thể bỏ P. Với hệ phân tán, phân mảnh mạng là chuyện chắc chắn xảy ra.

Star schema là mô hình dữ liệu cho phân tích: một bảng fact ở giữa nối với nhiều bảng dimension xung quanh, giúp truy vấn đơn giản và nhanh.

• Fact: ghi các sự kiện đo đếm được (đơn hàng, lượt xem), chứa số đo (số tiền, số lượng) và khoá ngoại tới dimension. Thường rất nhiều dòng.
• Dimension: mô tả ngữ cảnh (khách hàng, sản phẩm, ngày, cửa hàng), ít dòng, nhiều cột thuộc tính.
• Phải xác định rõ grain: mỗi dòng fact là gì (một đơn hay một dòng sản phẩm trong đơn).

Hay sai: trộn nhiều grain trong một bảng fact, dẫn đến cộng trùng khi tổng hợp.

SCD là cách xử lý khi thuộc tính của dimension thay đổi theo thời gian, ví dụ khách hàng chuyển thành phố hoặc đổi hạng thành viên.

• Type 1: ghi đè giá trị cũ. Đơn giản nhưng mất lịch sử; báo cáo quá khứ hiển thị theo giá trị mới.
• Type 2: thêm dòng mới cho mỗi thay đổi, kèm valid_from, valid_to, is_current và surrogate key. Giữ được lịch sử, fact trỏ đúng phiên bản tại thời điểm phát sinh.

Chọn Type 2 khi nghiệp vụ cần phân tích theo trạng thái lúc xảy ra (doanh thu theo hạng khách hàng lúc mua).

Hay sai: join fact với dimension Type 2 mà quên điều kiện thời gian hoặc is_current, làm nhân bản dòng.

Vài task chậm hơn hẳn phần còn lại thường là data skew: một khoá chiếm phần lớn dữ liệu, dồn vào một partition.

Chẩn đoán qua Spark UI: xem stage chậm, so sánh thời gian và dung lượng shuffle giữa các task, có spill ra đĩa không.

Cách xử lý:

• Bật Adaptive Query Execution (mặc định bật ở Spark 3.2+) để tự tách partition bị lệch.
• Broadcast bảng nhỏ khi join để tránh shuffle.
• Thêm salt vào khoá nóng rồi gộp lại.
• Lọc dữ liệu và chọn cột sớm, tránh collect() về driver.
• Điều chỉnh số partition; xử lý vấn đề quá nhiều file nhỏ.

Người phỏng vấn muốn nghe: đo bằng Spark UI trước, không tăng tài nguyên một cách mù quáng.

Người phỏng vấn muốn biết bạn tự quản lý được và giao tiếp chủ động khi không ngồi cạnh team.

• Cập nhật tiến độ thường xuyên trên công cụ chung (ticket, kênh chat của team), không để người khác phải hỏi.
• Viết rõ ràng: câu hỏi có ngữ cảnh, ghi lại kết quả thảo luận.
• Có khung giờ làm việc ổn định, phản hồi trong giờ làm, báo trước khi vắng.
• Dùng ngày lên văn phòng (nếu hybrid) cho thảo luận, brainstorm, gặp gỡ team.

Câu mẫu: "Team cũ của em làm hybrid hai ngày ở văn phòng. Những ngày remote em cập nhật trạng thái task mỗi sáng và cuối ngày, vướng gì thì gọi nhanh 10 phút thay vì nhắn qua lại."