Senior Security Operations (Vận hành an ninh)

SIEM thu thập log từ nhiều nguồn (firewall, endpoint, server, cloud, AD), chuẩn hoá, tương quan và sinh alert theo rule hoặc phát hiện bất thường.

Quy trình xử lý alert:

1. Triage: đọc alert, xác định tài sản và người dùng liên quan, mức độ quan trọng.
2. Điều tra: đối chiếu log xung quanh thời điểm, tra IOC (IP, hash, domain) với threat intel.
3. Kết luận: dương tính thật hay giả; ghi lại bằng chứng.
4. Leo thang theo playbook nếu là sự cố thật.
5. Tinh chỉnh rule nếu là báo động giả lặp lại.

Người phỏng vấn muốn nghe: ghi chép đầy đủ và biết khi nào cần leo thang thay vì tự xử lý.

Ý chính là "shift left": phát hiện lỗi sớm, tự động trong pipeline, nhưng không làm chậm team quá mức.

• Thiết kế: threat modeling cho tính năng nhạy cảm (thanh toán, đăng nhập).
• Code: SAST, quét secret ở pre-commit và CI.
• Phụ thuộc: SCA quét thư viện có lỗ hổng, cập nhật tự động; tạo SBOM.
• Build: quét image container, ký artifact.
• Chạy thử: DAST trên staging.
• Hạ tầng: quét IaC tìm cấu hình sai.

Chặn build chỉ với lỗi mức cao có thể khai thác; lỗi khác đưa vào backlog có hạn xử lý.

Hay sai: bật mọi công cụ với ngưỡng gắt, dev ngập báo động giả và tìm cách tắt.

Theo vòng đời ứng phó sự cố: chuẩn bị, phát hiện và phân tích, ngăn chặn, loại bỏ, khôi phục, rút kinh nghiệm.

1. Xác nhận và báo cáo theo quy trình, lập nhóm xử lý, ghi mốc thời gian.
2. Ngăn chặn: cô lập máy khỏi mạng nhưng không tắt nguồn vội, để giữ bằng chứng trong RAM.
3. Thu thập bằng chứng: snapshot đĩa, bộ nhớ, log; giữ chuỗi bảo quản.
4. Xác định phạm vi: tài khoản, máy khác, dữ liệu bị ảnh hưởng.
5. Loại bỏ và khôi phục: dựng lại từ image sạch, đổi toàn bộ credential liên quan, vá lỗ hổng gốc.
6. Sau sự cố: báo cáo, bổ sung rule phát hiện; thông báo theo nghĩa vụ pháp lý nếu lộ dữ liệu cá nhân.

Hay sai: chỉ xoá mã độc rồi dùng tiếp máy đó.

Active Directory là dịch vụ thư mục của Windows Server, quản lý tập trung người dùng, máy tính, nhóm và xác thực (Kerberos) trong một domain.

• Tổ chức đối tượng theo OU (phòng ban, chi nhánh) để áp chính sách riêng.
• Cấp quyền qua group, không cấp trực tiếp cho từng user.
• Group Policy (GPO): chính sách mật khẩu, khoá màn hình, map ổ mạng, cài phần mềm.
• Có ít nhất 2 domain controller để dự phòng; AD phụ thuộc DNS nên DNS phải đúng.
• Tài khoản admin domain tách riêng khỏi tài khoản dùng hằng ngày.

Hay sai: đồng hồ lệch giữa máy và domain controller khiến Kerberos xác thực lỗi; cần đồng bộ NTP.

Trình bày theo lớp và nhấn vào phân vùng, dự phòng, quản lý.

• Phân VLAN: nhân viên, server, quản trị thiết bị, camera/IoT, Wi-Fi khách.
• Firewall ở biên và giữa các VLAN; Wi-Fi khách chỉ ra Internet, không vào mạng nội bộ.
• Core/access: switch L3 ở lõi, switch access có PoE cho AP và điện thoại IP; cân nhắc dự phòng đường lên.
• Internet: hai đường truyền từ hai nhà mạng, failover hoặc cân bằng tải.
• Dịch vụ: DHCP, DNS nội bộ, NTP, VPN cho làm việc từ xa.
• Vận hành: giám sát (SNMP, syslog), backup cấu hình thiết bị, sơ đồ mạng và tài liệu IP.

Người phỏng vấn muốn nghe: hỏi lại nhu cầu và ngân sách trước khi chốt thiết bị.

Zero Trust bỏ giả định "ở trong mạng nội bộ là tin cậy": mọi truy cập đều được xác thực, kiểm tra thiết bị và cấp quyền tối thiểu theo từng ứng dụng.

Lộ trình thực tế:

• Tập trung danh tính (SSO), bắt buộc MFA, ưu tiên loại chống phishing (passkey, FIDO2).
• Kiểm kê tài sản và ứng dụng, phân loại dữ liệu.
• Kiểm tra trạng thái thiết bị (đã mã hoá, đã vá, có EDR) trước khi cho truy cập.
• Thay VPN toàn mạng bằng truy cập theo từng ứng dụng qua access proxy.
• Phân đoạn mạng để hạn chế di chuyển ngang.
• Ghi log mọi truy cập và giám sát liên tục.

Người phỏng vấn muốn nghe: Zero Trust là chiến lược làm dần, không phải mua một sản phẩm.

Phần lớn sự cố cloud đến từ cấu hình sai và quản lý danh tính lỏng lẻo, không phải lỗ hổng của nhà cung cấp.

Lỗi nguy hiểm hay gặp:

• Bucket/storage để public, database mở ra Internet.
• Access key dài hạn bị lộ, quyền quá rộng.
• Tắt hoặc không bật log audit.

Biện pháp:

• IAM least privilege, ưu tiên role và credential ngắn hạn; MFA cho mọi người.
• Guardrail cấp tổ chức chặn cấu hình nguy hiểm.
• Bật log audit, đưa vào SIEM; dùng công cụ CSPM để phát hiện cấu hình sai liên tục.
• Mã hoá mặc định, quản lý khoá tập trung.
• Hạ tầng qua IaC có quét và review.

Người phỏng vấn muốn nghe: nắm mô hình trách nhiệm chung giữa bạn và nhà cung cấp.

Ưu tiên theo rủi ro: chặn những con đường tấn công phổ biến nhất với chi phí thấp nhất trước.

Thứ tự hợp lý:

1. Kiểm kê tài sản và dữ liệu quan trọng: không biết có gì thì không bảo vệ được.
2. MFA cho email, VPN, tài khoản quản trị, cloud.
3. Quản lý bản vá, nhất là hệ thống lộ ra Internet.
4. Backup tách rời, có diễn tập khôi phục.
5. EDR trên máy trạm và server, log tập trung.
6. Đào tạo nhận diện phishing, quy trình báo cáo dễ dàng.

Đo lường: tỷ lệ tài khoản có MFA, thời gian vá lỗ hổng nghiêm trọng, thời gian phát hiện và xử lý sự cố, kết quả diễn tập.

Người phỏng vấn muốn nghe: nói được ngôn ngữ rủi ro kinh doanh với ban lãnh đạo.

Bắt đầu từ RPO/RTO của từng hệ thống, rồi áp quy tắc 3-2-1: 3 bản sao dữ liệu, trên 2 loại phương tiện, 1 bản ở nơi khác.

• Có ít nhất một bản bất biến hoặc tách rời (offline, immutable) để chống ransomware mã hoá luôn cả backup.
• Kết hợp full và incremental; database dùng công cụ backup riêng để dữ liệu nhất quán.
• Phân quyền: tài khoản backup không dùng chung với tài khoản quản trị domain.
• Mã hoá bản backup, giám sát job thất bại.
• Diễn tập khôi phục định kỳ và đo thời gian thực tế.

Hay sai: coi RAID hoặc snapshot là backup. RAID không chống xoá nhầm; snapshot nằm cùng hệ thống với dữ liệu gốc.

Luôn có câu hỏi. Đây là cơ hội thể hiện sự quan tâm và cũng là lúc bạn đánh giá công ty.

Câu hỏi nên chuẩn bị (chọn 2–3 câu hợp với người đang phỏng vấn):

• "Một ngày làm việc của vị trí này thường như thế nào? Team có bao nhiêu người, gồm những vai trò gì?"
• "Ba tháng đầu, anh/chị kỳ vọng người vào vị trí này làm được gì?"
• "Team đang gặp thách thức kỹ thuật hoặc quy trình nào lớn nhất?"
• "Quy trình release và code review của team ra sao?"
• "Công ty đánh giá hiệu suất và review lương theo chu kỳ nào?"
• "Vì sao vị trí này đang tuyển: mở rộng team hay thay người?"

Hay sai: "Dạ không ạ", hoặc chỉ hỏi về nghỉ phép, lương thưởng ngay ở vòng kỹ thuật. Chuyện chế độ nên hỏi kỹ với HR.