IT Specialist (Chinese Speaking)

Bắt đầu từ RPO/RTO của từng hệ thống, rồi áp quy tắc 3-2-1: 3 bản sao dữ liệu, trên 2 loại phương tiện, 1 bản ở nơi khác.

• Có ít nhất một bản bất biến hoặc tách rời (offline, immutable) để chống ransomware mã hoá luôn cả backup.
• Kết hợp full và incremental; database dùng công cụ backup riêng để dữ liệu nhất quán.
• Phân quyền: tài khoản backup không dùng chung với tài khoản quản trị domain.
• Mã hoá bản backup, giám sát job thất bại.
• Diễn tập khôi phục định kỳ và đo thời gian thực tế.

Hay sai: coi RAID hoặc snapshot là backup. RAID không chống xoá nhầm; snapshot nằm cùng hệ thống với dữ liệu gốc.

Mục tiêu là thu nhỏ bề mặt tấn công và có khả năng phát hiện bất thường.

• Cập nhật hệ thống, bật cập nhật bảo mật tự động; gỡ dịch vụ không dùng.
• SSH: chỉ đăng nhập bằng key, tắt đăng nhập root và mật khẩu, giới hạn IP nguồn hoặc đi qua VPN/bastion.
• Firewall (nftables, ufw, security group) chỉ mở port cần thiết.
• Tài khoản riêng cho từng người, dùng sudo, không chia sẻ tài khoản.
• Chống dò mật khẩu (fail2ban), bật SELinux/AppArmor nếu ứng dụng hỗ trợ.
• Đẩy log sang hệ thống tập trung, giám sát đăng nhập và thay đổi file quan trọng.

Người phỏng vấn muốn nghe: làm bằng script hoặc Ansible để mọi server giống nhau, không làm tay từng máy.

Ưu tiên khôi phục, giao tiếp rõ ràng, rồi mới tìm nguyên nhân và khắc phục tận gốc.

1. Báo cho người dùng và quản lý biết đang xử lý, ước lượng thời gian.
2. Kiểm tra nhanh: nguồn điện, đèn cổng, console vào được không, log thiết bị.
3. Nghi vòng lặp L2 (broadcast storm): rút dây gần đây, kiểm tra STP.
4. Hỏng phần cứng: thay bằng thiết bị dự phòng, nạp lại cấu hình đã backup.
5. Sau sự cố: viết báo cáo, xác định điểm lỗi đơn, đề xuất dự phòng (stack/hai switch lõi, nguồn kép, UPS), quy trình thay đổi cấu hình có duyệt.

Người phỏng vấn muốn nghe: có backup cấu hình và tài liệu sẵn, không phải dựng lại từ trí nhớ.

Đo trước, tối ưu chỗ tốn nhất trước. Phần lớn trường hợp nút thắt là DB và gọi mạng, không phải tốc độ của Python.

1. Đo: APM hoặc tracing (OpenTelemetry) để biết thời gian nằm ở DB, API ngoài hay code. Profile bằng py-spy (gắn vào process đang chạy) hoặc cProfile.
2. DB: xử lý N+1, thêm index phù hợp, chỉ lấy cột cần (only, values), phân trang.
3. Cache: Redis cho dữ liệu đọc nhiều, ít đổi; nhớ chiến lược invalidate.
4. Việc nặng hoặc không cần trả ngay (gửi email, xuất file): đẩy sang Celery hoặc queue.
5. Gọi nhiều API ngoài: chạy song song, đặt timeout.
6. Cuối cùng mới tới tối ưu thuật toán, hoặc đưa đoạn nặng CPU sang thư viện C hay service khác.

Hay sai: viết lại sang async hoặc đổi ngôn ngữ trước khi biết thời gian thực sự bị tiêu ở đâu.

Python linh hoạt nên dự án lớn dễ rối; cần công cụ để bắt lỗi trước khi chạy.

• Type hints + type checker (mypy hoặc pyright) chạy trong CI. Dùng Protocol cho interface, TypedDict hoặc dataclass thay cho dict tự do.
• Validate dữ liệu ở biên (request, config, message) bằng Pydantic; bên trong tin vào kiểu đã kiểm.
• Dependency: môi trường ảo riêng, file lock để build tái lập được (uv, Poetry hoặc pip-tools). Tách dependency dev và production.
• Lint/format tự động: ruff thay cho nhiều công cụ cũ; chạy qua pre-commit và CI.
• Cấu trúc: chia theo domain, tách logic nghiệp vụ khỏi framework để test không cần DB hay HTTP.
• Test bằng pytest với fixture; test tích hợp cho các luồng chính.

Người phỏng vấn muốn nghe: bạn hiểu type hints không kiểm tra lúc runtime, nên vẫn cần validate dữ liệu đầu vào.

Chia thay đổi thành nhiều bước tương thích ngược để phiên bản code cũ và mới chạy song song được (expand rồi contract).

1. Expand: thêm cột mới cho phép NULL hoặc có default; tránh câu lệnh viết lại cả bảng.
2. Code mới ghi vào cả cột cũ và mới.
3. Backfill dữ liệu cũ theo từng lô nhỏ, có nghỉ giữa các lô để không gây lag replica.
4. Chuyển code sang đọc cột mới, kiểm tra kỹ.
5. Contract: bỏ cột cũ ở một lần deploy sau.

Index trên bảng lớn: PostgreSQL dùng CREATE INDEX CONCURRENTLY; MySQL dùng online DDL hoặc công cụ như gh-ost, pt-online-schema-change.

Người phỏng vấn muốn nghe: bạn biết DDL có thể giữ lock khiến mọi query xếp hàng, nên đặt lock_timeout và luôn có kế hoạch rollback.

OSI có 7 tầng: Physical, Data Link, Network, Transport, Session, Presentation, Application. Thực tế người ta hay dùng mô hình TCP/IP 4 tầng, nhưng vẫn gọi tên theo OSI.

• Switch (L2): chuyển frame theo địa chỉ MAC; switch L3 có thêm định tuyến.
• Router (L3): định tuyến gói theo địa chỉ IP giữa các mạng.
• Firewall: lọc ở L3/L4 (IP, port); firewall thế hệ mới đọc được tới L7 (ứng dụng, URL).
• TCP/UDP ở L4; HTTP, DNS ở L7.

Người phỏng vấn muốn nghe: dùng OSI để khoanh vùng sự cố, ví dụ "ping được nhưng không mở được web" là vấn đề từ L4 trở lên.

TCP có kết nối (bắt tay 3 bước), đảm bảo thứ tự và gửi lại gói mất; UDP không kết nối, không đảm bảo, nhưng nhẹ và độ trễ thấp.

• TCP: HTTP/HTTPS (trừ HTTP/3), SSH (22), SMTP, RDP, database.
• UDP: DNS (53, chuyển sang TCP khi trả lời lớn), DHCP (67/68), NTP (123), VoIP, game, video call.
• HTTP/3 chạy trên QUIC, mà QUIC dựa trên UDP.

Hay sai: chỉ mở TCP 53 hoặc UDP 53 trên firewall cho DNS server; nên mở cả hai.

DHCP gồm 4 bước DORA: Discover (máy phát broadcast tìm server), Offer (server đề nghị IP), Request (máy xin IP đó), Acknowledge (server xác nhận, kèm gateway, DNS, thời hạn lease).

IP 169.254.x.x (APIPA) nghĩa là máy không liên lạc được DHCP server. Kiểm tra:

• Cáp, cổng switch, Wi-Fi có kết nối không.
• Cổng switch có đúng VLAN không.
• DHCP server còn chạy, scope còn IP trống không.
• Khác VLAN thì router/switch L3 đã cấu hình DHCP relay (ip helper-address) chưa.

Người phỏng vấn muốn nghe: đi từ tầng vật lý lên, không vội cài lại máy.

Tìm hiểu trước mặt bằng lương cho vị trí và số năm kinh nghiệm (dữ liệu lương trên Drama Công Ty, bạn bè cùng ngành), rồi đưa ra một khoảng có căn cứ.

• Nói rõ gross hay net. Gross là lương trước khi trừ bảo hiểm bắt buộc và thuế thu nhập cá nhân; net là số thực nhận.
• Hỏi tổng thu nhập: lương tháng 13 (không bắt buộc theo luật), thưởng, chu kỳ review lương, bảo hiểm sức khoẻ.
• Lương thử việc theo luật tối thiểu bằng 85% lương chính thức; nhiều công ty trả 100%, cứ hỏi rõ.

Câu mẫu: "Dựa trên kinh nghiệm và mặt bằng thị trường, em mong muốn khoảng X đến Y triệu gross. Em cũng muốn hiểu thêm về thưởng và review lương bên mình."

Hay sai: nói "tuỳ công ty" (dễ bị trả thấp), hoặc khai khống lương hiện tại.